آريد و تقوى و پرهيزگارى كنيد مزد شما خداى تعالى بشما دهد و از شما همهء مالهاى شما نمىخواهد و گفتند كه : رسول بر اداء رسالت از شما به مزد آن مالهاى شما نمىطلبد و اگر « 1 » بخواهد پس باستقصاء رساند و الحاح كند شما بخيلى كنيد يعنى اگر همهء مال شما خواهد بخيلى كنيد و كينه‌هاى شما را كه در دلهاى شماست بيرون آرد چون اين كينه بوقت سؤال ظاهر شود و سؤال از خداست از اين سبب اخراج با خداى تعالى حوالت كرد [ ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ ] اينك شما را دعوت مىكنند تا مال خود در راه خداى تعالى نفقه كنيد از شما كس هست كه بخيلى مىكند و مال نمىدهد و هر كس كه بخيلى كند بحقيقت بخيلى از نفس خود كرد و از خود بازداشت و منع كرد نه از داعى خداى تعالى ، و شايد كه معنى اين بود كه هر كه بخيلى كرد از نفس خود كرد كه نفس امّارهء وى بمنع فرمود نه از خداى كه بجود و عطا فرمود ، و خداى تعالى توانگر و بىنياز است و شما درويشان و محتاجان‌ايد « 2 » [ وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا ] و اگر شما برگرديد و طاعت نداريد بدل كند خداى تعالى بشما گروهى ديگر را كه ايشان در طاعت و فرمان چون شما نباشند بلكه بهتر از شما باشند . گفتند كه : اينان فرشتگانند و گفتند : قومىاند از يمن و گفتند مردمىاند از پارس . ابو هريره گفت : جماعتى صحابه گفتند : يا رسول اللّه آنان كه‌اند كه ايشان را ببدل ما بيارند و ايشان نه چون ما باشند ؟ ! رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بسلمان نگاه كرد و دست بر او زد گفت : هذا و قومه ، اين مرد است و قوم او ، آنگه گفت : بخداى كه اگر ايمان بثريّا آويخته باشد جماعتى از پارس دست به او باز زنند و او را دريابند .

--> ( 1 ) - در بعضى نسخ : و در تفسير ابو الفتوح ( ره ) نيز : « كه اگر » . ( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) نسبت به اين جزء آيه چنين گفته ( ح 5 چاپ اوّل ؛ ص 83 ) : « [ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ ] از شما كس است كه بخل مىكند آنگه گفت : هر كه بخل كند از خويشتن بخل كند ؛ و براى آن [ عن ] گفت و « على » نگفت كه بخل امساك باشد يعنى يمسك خيره و ماله عن نفسه و التّقدير فانّما يبخل امساكا عن نفسه و گفتند : معنى آنست كه يبخل عن داعى نفسه لا عن داعى ربّه ؛ از داعى نفس خود بخل مىكند كه : انّ النّفس لأمّارة بالسّوء ؛ نه از داعى خداى كه داعى خداى دعوت بجود و بذل و انفاق مىكند و از بخل منع مىكند آنگه گفت : [ وَ اللَّهُ الْغَنِيُّ وَ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ ] سياق آيت دليل قول اوّل مىكند ؛ گفت : خداى توانگرست و بىنياز و شما درويشيد و محتاج به او » .